.:!:. KIMIANETWORKS .:!:. - اصول نرم افزارهاى متن باز

بسيارى از كاربران تصور مى كنند كه استفاده از نرم افزار متن باز(open source)، به معنى استفاده كامل و آزاد از كدهاى منبع آن نرم افزار است، در حالى كه بايد توجه داشت يك نرم افزار متن باز الزاما ًهمه كدهاى منبع خود را عرضه نمى كند. عرضه يك نرم افزار متن باز بايد شامل موارد زير شود: .۱ عرضه رايگان: بايد توجه داشته باشيد كه نرم افزارهاى متن باز همواره رايگان عرضه مى شوند. كاربرانى كه قصد استفاده از اين نرم افزارها را دارند بايد به صورت رايگان و بدون پرداخت هر گونه هزينه مجوز استفاده از آن نرم افزار را دريافت كنند. برنامه هايى كه از اين طريق در اختيار كاربر قرار مى گيرد ممكن است محتوايى را شامل شود كه از چندين منبع مختلف به دست آمده است. .۲ كدهاى منبع: بايد كدهاى منبع در اين قبيل برنامه ها در اختيار كاربر قرار گيرد. در هنگام توزيع اين كدها بايد به گونه اى باشند كه كاربر بتواند از آن ها استفاده كند. با اين وجود، برخى از انواع نرم افزارهاى متن باز هستند كه بدون كدهاى منبع عرضه مى شوند. اين نرم افزارها كه از كدهاى منبع ديگر نرم افزارهاى كدباز استفاده مى كنند به صورت رايگان از اينترنت بارگذارى مى شوند. كدهاى منبعى كه در برنامه هاى متن باز عرضه مى شوند طورى نوشته شده اند كه برنامه نويسان مى توانند با استفاده از آن ها امكانات جديدى را به نرم افزار بيفزايند. بايد توجه داشت كه تخريب كدهاى منبع و نوشتن آن ها به صورت گنگ و پيچيده مجاز نيست. .۳ فعاليت هاى قابل استنتاج: مجوز استفاده از اين نرم افزارها بايد به گونه اى طراحى شود كه قابليت اصلاح داشته باشد. بر اين اساس، نسخه هاى جديدى كه از يك نرم افزار متن باز تهيه مى شوند بايد به گونه اى باشد كه امكان انتشار نرم افزار همانند نسخه اصلى آن فراهم شده باشد. .۴ راستى و درستى كدهاى منبع: مجوزى كه طى آن كاربر امكان دسترسى به كدهاى منبع يك نرم افزار پيدا مى كند در برخى مواقع محدود مى شود. با اين وجود، آن دسته از كدهاى منبع كه بدون هر گونه محدوديتى در اختيار كاربران قرار مى گيرند و يا در وصله هاى امنيتى عرضه مى شوند بايد صحيح و درست باشند تا تغيير در آن ها باعث بروز مشكل در نرم افزار نشود. اين كدها ممكن است با اسامى مختلف نوشته شده باشند و يا از نرم افزارهاى اصلى متفاوت گرفته شده باشند. .۵ عدم ايجاد مشكل براى اشخاص و گروه ها: تغيير در كدهاى منبع نرم افزارهاى متن باز بايد به گونه اى نوشته شود كه براى هيچ شخص يا گروهى مشكلى ايجاد نكند. اين كدها كه در اصل توسط اشخاص مختلف تغيير پيدا مى كنند، به گونه اى خواهند بود كه باعث ايجاد خسارت هاى مالى و غيرمالى براى افراد حقيقى، حقوقى، شركت ها، ادرات دولتى و... نخواهند شد. .۶ عدم ايجاد مانع براى فعاليت هاى ديگر شركت ها: در حالى كه گفته مى شود نرم افزارهاى متن باز نبايد براى هيچ كاربرى محدود شوند، اعلام شده كه اين نرم افزارها نبايد در فعاليت هاى نرم افزارى شركت هاى رقيب مشكل ايجاد كنند و مانع ادامه فعاليت هاى آن ها شوند. در كنار اين مسأله، يك نرم افزار متن باز نبايد به گونه اى طراحى شده باشد كه فقط كاربران تجارى و بازرگانى بتوانند از آن استفاده كنند و براى كاربران خانگى مزيتى نداشته باشد. .۷ انتشار مجوز استفاده از نرم افزار متن باز: مجوزى كه براى استفاده از يك نرم افزار متن باز عرضه مى شود بايد به گونه اى باشد كه همه كاربران بتوانند به صورت كاملاً رايگان از آن استفاده كنند. اين مجوزها حتى براى كسانى كه اين نرم افزار را از واسطه ها دريافت مى كنند نيز بايد وجود داشته باشد. براى استفاده از يك نرم افزار متن باز فقط يك مجوز لازم است و كاربر نيازى ندارد كه مجوز ديگرى را تهيه كند. .۸ مجوز نرم افزار متن باز نبايد به يك محصول ويژه اختصاص داشته باشد: نرم افزارهاى متن باز بايد به گونه اى طراحى و توليد شوند كه مجوز استفاده از آن فقط مختص يك برنامه خاص نشود. اگر يك نرم افزار متن باز در مرحله نخست عرضه شود و در اختيار جمعى از كاربران قرار گيرد، در مرحله دوم توزيع اين برنامه ها كاربر نبايد اقدام به تهيه مجوز جديد كند و بايد با استفاده از مجوز اوليه صادر شده آن را به كار برد. .۹ مجوز نرم افزار متن باز نبايد ديگر نرم افزارها را محدود كند: مجوزى كه براى استفاده از يك نرم افزار متن باز صادر مى شود نبايد به گونه اى طراحى شود كه استفاده از ديگر نرم افزارها را محدود كند. براى مثال، مجوز يك نرم افزار متن باز نبايد بر اين اصل تأكيد كند كه همه برنامه هاى ديگر كه روى يك كامپيوتر نصب شده اند بايد متن باز باشند. .۱۰ هويت مجوز نرم افزار متن باز بايد بر پايه فناور ى هاى روز باشد: با توجه به فناورى هايى كه امروزه براى توليد نرم افزار به كار برده مى شود، توليدكنندگان يك برنامه متن باز بايد توجه داشته باشند كه فناورى مورد نظر آن ها نبايد مطابق با يك فناورى شخصى باشد و بايد با استانداردهاى تعيين شده مطابقت كند. اگر شخص يا گروه در نظر دارد يك نرم افزار متن باز توليد كند، بايد توجه داشته باشد كه رعايت موارد فوق الزامى است. اگرچه رعايت اين موارد اندكى دشوار به نظر مى رسد، ولى بايد توجه داشت كه در اصل اجراى اين اصول از اجراى اصول تعريف شده براى نرم افزارهاى معمولى بسيار ساده تر است. در حال حاضر استقبال از نرم افزارهاى متن باز به قدرى افزايش يافته كه كارشناسان آن را نوعى تهديد جدى براى شركت هاى بزرگى چون مايكروسافت قلمداد مى كنند.